Yük daşıma fəaliyyəti ilə məşğul olan fərdi sahibkarların özlərinə görə ödədikləri MDSS və İTS haqqlarının hesablanması

Mart 01, 2026

272 izlənmə

3 dəqiqə oxuma

2023-cü ilin sonuna qədər yük daşıma ilə məşğul olan şəxslər “Fərqlənmə nişanı” almaqla fəaliyyətlərini davam etdirirdilər və bunun üçün ödəniş edirdilər.

Lakin 2024-cü ildən Vergi Məcəlləsinin 218.4.1, 220.5, 221.4 maddələrində edilmiş dəyişikliklərə əsasən, artıq yük daşıma fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyiciləri əvvəlki kimi “Fərqlənmə nişanı”na görə deyil, dövriyyədən vergini hesablayıb və dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər.

Burada sual ola bilər ki, bəs bu fəaliyyətlə məşğul olan fiziki şəxslər özlərinə görə ödədikləri MDSS və İTS haqqlarını hansı qayda əsasında hesablanmalı və ödəməlidirlər?

Bu sualın cavabını vermək üçün 2 məqama baxmaq lazımdır.

Məqam 1. Yük daşıma fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs əgər muzdlu işçi cəlb etmədən fəaliyyətlə məşğul olursa, bu zaman MDSS və İTS haqqı aşağıdakı kimi hesablanacaqdır:

1) MDSS haqqının hesablanması - Sosial sığorta haqqında qanunun 14.5.7 maddəsinə əsasən, fərdi qaydada (muzdlu işçi cəlb etmədən) avtomobil nəqliyyatı vasitəsilə yük daşıma fəaliyyəti üzrə - 2026-cı il yanvarın 1-dək minimum aylıq əməkhaqqının 6 faizi miqdarında hesablanır. Sosial sığorta haqqında qanunun 14.5.1-2 maddəsinə əsasən aylıq sosial sığorta haqqının məbləği 2026-cı il yanvarın 1-dək aşağıdakı əmsallar tətbiq edilməklə müəyyən olunur:

Bakı şəhərində (kənd və qəsəbələr daxil olmaqla) – 2
Abşeron rayonunda, Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində – 1,5
Digər şəhər və rayonlarda – 1

2) İTS haqqının hesablanması - İcbari tibbi sığorta haqqında qanunun 15-10.1.3. maddəsinə əsasən minimum aylıq əməkhaqqının 4 faizi miqdarında hesablanır.

Misal 1: Gəncə şəhərində yük daşıma fəaliyyəti ilə muzdlu işçı cəlb etmədən məşğul olan vergi ödəyicisi Elmir Əzizov 2025-ci ilin 2-ci rübü üzrə tam fəaliyyəti olmuşdur. Elmir Əzizov 2-ci rüb üzrə aşağıdakı məbləğlərdə MDSS və İTS haqqı ödəyəcəkdir: (Minimum aylıq əmək haqqı 400 manat)

Aylıq MDSS haqqı = 400 x 6% x 1.5 = 36 manat
3 aylıq MDSS haqqı = 3 x 36 = 108 manat
Aylıq İTS haqqı = 400 x 4%=16 manat
3 aylıq İTS haqqı = 3 x 16 = 48 manat

Məqam 2. Yük daşıma fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs əgər muzdlu işçi cəlb edərək fəaliyyətlə məşğul olursa, bu zaman MDSS və İTS haqqı aşağıdakı kimi hesablanacaqdır:

1) MDSS haqqının hesablanması - Sosial sığorta haqqında qanunun 14.5.1.maddəsinə əsasən, sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə – 2026-cı il yanvarın 1-dək minimum aylıq əməkhaqqının 25 faizi miqdarında hesablanır. Həmin maddəyə əsasən aylıq sosial sığorta haqqının məbləğinə aşağıdakı əmsallar tətbiq edilməklə müəyyən olunur:

Bakı şəhərində 100 faizi;
Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində 90 faizi;
digər şəhərlərdə 80 faizi;
rayon inzibati ərazi vahidlərinin inzibati mərkəzi olan inzibati ərazi vahidlərində və qəsəbələrdə 60 faizi;
kənd yerlərində 50 faizi miqdarında.

2) İTS haqqının hesablanması - İcbari tibbi sığorta haqqında qanunun 15-10.1.3. maddəsinə əsasən, minimum aylıq əməkhaqqının 4 faizi miqdarında hesablanır.

Misal 2. Lənkəran şəhərində yük daşıma ilə məşğul olan vergi ödəyicisi Şahin Xələfovun 3 muzdlu işçisi vardır. Şahin Xələfov 2025-ci ilin 2-ci rübündə tam fəaliyyət göstərmişdir. Şahin Xələfov 2-ci rüb üzrə aşağıdakı məbləğlərdə MDSS və İTS haqqı ödəyəcəkdir: (Minimum aylıq əmək haqqı 400 manat)